ORBIT
Surround Guitar

Info in Dutch / Nederlands, see below

This project encompasses something I’ve been wanting to do for many years. I’ve always been fascinated by spaces, and how it affects our perception of music listening. Playing with a specially built “Surround Guitar” on an 8-speaker surround setup using Ambisonics technology, takes this fascination to an entirely next level. It challenged me to really take “spatial design” as an equivalent musical element, next to the common harmony, melody, rhythm.

For this project I have taken my old Ibanez guitar and transformed it into a “Surround Guitar” with 1 output for each string. This means that each note of a playing a chord comes from a different direction. Melodies dance around you from all directions, instead of coming just from the front 2 speakers in normal setups. Besides music for only “surround guitar” I also composed electronic music for beats, synthesizers, and samples. All the sounds and rhythms are composed to be distributed in the space around you. It excites me a lot to hear that even one simple rhythmic pulsing sound becomes so much alive, when it bounces around you instead of just in front.

Ambisonics is truly a remarkable mathematical algorithm for spatial music. Soon after hearing it, I realized that it was a perfect match for the creation of my newest surround composition. One risk of coming to the live-show, is that after hearing music in such an immersive surround experience, you may get forever bored with listening in stereo afterwards!
The première performance of my composition will be on 11 November at November Music, 's Hertogenbosch.
https://novembermusic.net/programma/the-pentacle-projects

There will be a digital album release as well on this date.

Here is a sneak preview video of a try out. Unfortunately it's not possible to show you the Surround sound, for that you have to come to the concert! Sign up for my mailinglist or on Facebook to get updates!

NEDERLANDS

Project omschrijving

In veruit de meeste gevallen van (versterkte) live-muziek verplaatst de klank zich van voren naar achteren, van het podium naar de luisteraar toe. Slechts sporadisch wordt in muziekproducties specifiek gewerkt met locatie van geluid. Af en toe zie je bijvoorbeeld een quadrafonische speakeropstelling, of je hebt het Nederlandse bedrijf “4D Sound” dat zich met ruimtelijkheid bezighoudt d.m.v. Omniwave speakers, of het ook uit Nederland afkomstige “Wave Field Synthesis” met 192 speakers, of Acousmonium uit Parijs. Deze systemen zijn echter vaak te groot of te duur om het te verplaatsen. Daarnaast missen deze systemen in mijn oren een soort heldere “clubsound” en lage sub-frequenties.
Tijdens mijn onderzoek naar spatialisatie in geluid, stuitte ik op het fenomeen “Ambisonics”. Dat is een uniek wiskundig principe waarmee het mogelijk is om met relatief eenvoudige set-up van 8 speakers en 2 subwoofers, een zeer natuurgrouw 3-dimensionaal geluidsbeeld op te roepen. Dit systeem bleek de perfecte match te zijn voor mijn plannen. Ik maak een compositie voor elektrische surround-gitaar, beats, synthesizers, afgestemd op Ambisonics Surround. Hiermee hoop ik tevens dat ruimtelijk geluid een toegankelijker fenomeen wordt binnen het reguliere podiumcircuit.

De surround gitaar

Voor dit project laat ik een jazzgitaar ombouwen naar “Surround Gitaar” door middel van pickups (gitaarelementen) van het Amerikaanse “Ubertar”. Elke snaar wordt apart opgevangen en in de ruimte verspreid. Kun je je voorstellen hoe beter je op kunt gaan in een klank van een simpel C-majeur7 akkoord, als de C van links-voor, E van rechts-achter, B van boven, G van rechts-voor komt, in plaats van alle tonen simpelweg op je “afgevuurd” van de voorkant?

Ambisonics

Ambisonics is een wiskundig principe voor het weergeven van een 3-dimensionaal geluidsveld. Deze audio-technologie werd ontwikkeld in de jaren 1960 en 1970 in Groot-Brittannië. Ondanks de solide technische basis, werd Ambisonics nooit een commercieel succes, en overleefde slechts in niche-circuits en onder “audiofielen”. Met de opkomst van Virtual Reality in Games, wordt Ambisonics herontdekt als de winnende oplossing voor een zeer realistische weergave van ruimtelijk geluid. Bijna voelbaar danst het geluid rondom je periferie, maar zweeft ook over je heen.

Ambisonics is als principe moeilijk te begrijpen voor de leek en geniet daardoor geen grote bekendheid, maar als het live ervaren wordt, is het moeilijk te begrijpen dat dit niet inmiddels de gangbare manier van muziek beluisteren is, zelfs thuis. Sommige audiofielen geloven dat Ambisonics toch ooit “het nieuwe stereo” zal worden.

Opstelling:


Er wordt een cirkel van 8 speakers opgesteld. Ik als solo-live-uitvoerder ga centraal in de cirkel staan. Daaromheen bevindt zich het publiek en daaromheen de ring van luidsprekers. Met deze opstelling bied ik artiesten en publiek een gelijkwaardige ruimte om het geluid samen te ontmoeten. Dit in tegenstelling tot een podium om van een afstand tegenop te kijken. Het publiek krijgt een veel intiemere ervaring van de live-uitvoering dan bij een reguliere opstelling.

De muziek

De compositie die ik heb gemaakt duurt 45 minuten, en als er behoefte is kan dit uitgebreid worden met een geïmproviseerde 2e set op het systeem. De compositie heeft 6 delen.

Ik maak veelvuldig gebruik van stevige club-beats. Dit deel wordt grotendeels een ritmisch spektakel dat door een speciale ruimtelijke choreografie een geheel nieuw karakter krijgt. Met percussieve klanken uit de natuur of van menselijke industrie, maak ik onzichtbare maar hoorbare “visuele” ruimtelijke patronen en vormen die verband houden met mijn muziek. Door de ruimtelijke choreografie lijkt het alsof de beat zelf aan het dansen is.

De compositie kent ook stillere passages, zonder beats, enkel de surround gitaar met echo’s die door de ruimte zweven. Er zijn ook delen waar ik focus op field-recordings. En “Arpeggiators, herhalende ritmische patronen, waarvan elke toon steeds uit een andere richting komt. Door middel van delay effecten uit verschillende locaties verdiep ik de ruimtelijke ervaring.

Ruimtelijkheid

In mijn eerste experimenten kwam ik erachter dat een zeer simpel muzikaal geluid (b.v. 1 gitaarnoot of 1 percussieve slag) die 10 minuten herhaald wordt, in een normale stereo-setting saai zou zijn, maar met spatialisatie toch zeer interessant kan blijven door vormen en patronen te “schilderen” met dit geluid. Door je ogen te sluiten, krijg je als het ware een visuele indruk van de vormen waarin het geluid zich beweegt. Deze ontdekking wil ik zo veel mogelijk gaan benutten door gebruik te maken van geometrische patronen.

De lezer van deze presentatie moet zich dus realiseren dat ik in dit project minstens evenveel op locatie van klank wil focussen, als klank zelf. Ik wil namelijk aan de luisteraar hoorbaar maken, dat muziek niet slechts hoeft te bestaat uit tijdsgebonden parameters (ritme, melodie, harmonie, klank), maar ook uit ruimte als parameter kan bestaan. Een niet-muzikale (niet-hoorbare) parameter wordt hiermee opeens wel muzikaal. In mijn compositie wordt ruimte niet “toegevoegd” aan de muziek als “special effect”. Ruimte “is” de muziek. Om een voorstelling te maken van de muziek, zal men dus niet zijn/haar auditieve voorstellingsvermogen moeten aanspreken, maar vooral zijn ruimtelijke voorstellingsvermogen. Logischerwijs kan de vraag ontstaan bij deze aanvraag: “Hoe gaat het dan klinken?”. Maar de vraag die minstens zo relevant is voor dit project, is: “Hoe kan klankloze ruimte muziek worden?”. De beschrijving van de muziek van dit project moet dan ook in dat licht worden gezien.

Omdat het publiek in een cirkelvorm om de muzikant zit, beleeft elke toeschouwer de compositie op een andere manier, naar gelang zijn plek in de cirkel. Dit daagt mij uit om op een dusdanige manier te componeren dat er geen “beste plek” in de cirkel is. Dit vereist een totaal andere manier van componeren dan ik gewend ben, ik moet ruimtelijk inzicht gaan ontwikkelen voor klank.

Motivatie

Ik heb altijd met verschillende galmen geëxperimenteerd in mijn muziek, wat aangeeft dat ik veel bezig ben met ruimte. Echter dit kwam altijd uit een stereo-opstelling. Het staat al jaren op mijn verlanglijst om me meer te kunnen verdiepen in spatialisatie van geluid en het gebruik van beats. Ik kan dan ook niet wachten om hier eindelijk mee aan de slag te gaan. Mijn muziek is tot nu toe redelijk atmosferisch geweest. Door te componeren voor beats ontwikkel ik het denken vanuit ritme in plaats van sfeer. Daarnaast hoort het geluid van beats naar mijn mening bij de tijd van nu. Meestal worden beats echter alleen geproduceerd door laptop-artiesten. Door hier live gespeelde gitaar aan te koppelen, onderscheid ik me van de “laptop-artiest”. Dit verhoogt het aanzien door het publiek, en de live-ervaring van het concert.
Tot slot

Ik ben niet de eerste componist/musicus die met ruimtelijk geluid gaat werken. Grote pop-artiesten zoals Imogen Heap en Sting hebben ook al met vormen van spatialisatie gewerkt. In Nederland blijft het spatialisatie-fenomeen echter vaak beperkt tot een select groepje geluidskunstenaars voor een niche publiek. Ik zou willen dat surround juist de standaard gaat worden en het “ouderwetse” stereo over gaat nemen. Het grote publiek kent Surround Sound eigenlijk alleen uit de bioscoop. Ik wil graag de vraag stellen waarom het live-muziek circuit nog niet op dat punt is.
De klank van beats maakt muziek toegankelijk voor een jong publiek. Het gebruik van live gitaar en de verklanking van het zonnestelsel, versterkt dit. Hiermee kan een nieuw publiek kennis maken met de bijzondere geluidsbeleving van de wereld van Surround Sound. Ik hoop ook dat meer musici of componisten geïnspireerd raken en hier mogelijkheden voor gaan zien.